Διαθεματική προσέγγιση του Υπαίθριου Μουσείου της Λαυρεωτικής

Στα πλαίσια της 3^ης συνάντησης εργασίας της πολυμερούς σύμπραξης Comenius με ειδικό θέμα τα Υπαίθρια Μουσεία, η οποία πραγματοποιήθηκε κατά το διάστημα 23-29 Μαρτίου 2014 στο Sliven της Βουλγαρίας, η ελληνική αποστολή παρουσίασε το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου και ένα παράδειγμα διαθεματικής διδακτικής προσέγγισης του Υπαίθριου Μουσείου της Λαυρεωτικής, το οποίο εφάρμοσαν στην Α΄ Γυμνασίου του Π.Π.Σ.Π.Α τα μέλη της παιδαγωγικής ομάδας, Παναγιώτα Παπαευαγγέλου, Ιωάννα Ηλιοπούλου και Ελένη Ιωαννίδου ώστε να προετοιμάσουν τους/τις μαθητές/τριες για τη διδακτική επίσκεψη στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου (3/12/2013).

Τμήμα του εκπαιδευτικού υλικού που δημιουργήθηκε για τη συγκεκριμένη διαθεματική προσέγγιση παρατίθεται ακολούθως:

Αρχαία Λαυρεωτική (παρουσίαση)

Αρχαία Λαυρεωτική (συνοδευτικό υλικό παρουσίασης)

Αρχαία Λαυρεωτική (φύλλο εργασίας)

Επανάχρηση οθωμανικών μνημείων

Re-using Ottoman monuments: an itinerary in the historic center of Athens, around the Monastiraki Station area,

by Ioanna Iliopoulou, member of the Comenius pedagogic team (2013-2014)

In 1833 Athens was chosen as the capital of Greece. The excavations that took place on and around the Akropolis destroyed the traces of the past that were not part of the grand historical narrative. The four centuries of Ottoman rule have left only few visible remnants today. Our students studied the history of five monuments which were used to accommodate religious, educational and social needs of the Muslim population: The Mosque of the Conquest (Fetiye Çami), the Mendrese (Muslim religious seminary), the Mosque of the lower fountain (Tzistaraki Mosque), the Bath of the Winds (Old Hamam) and the Tower of the Winds, which in the 18th century was used as the tekke of the Dervishes.

Επανάχρηση οθωμανικών μνημείων: ένας περίπατος γύρω από το σταθμό στο Μοναστηράκι,

της Ιωάννας Ηλιοπούλου, μέλους της παιδαγωγικής ομάδας (2013 – 2014)

Το 1833 η Αθήνα επιλέχθηκε ως πρωτεύουσα της Ελλάδας. Οι ανασκαφές που έγιναν πάνω και γύρω από την Ακρόπολη κατέστρεψαν ίχνη του παρελθόντος που δεν αποτελούσαν τμήμα της επίσημης ιστορικής αφήγησης. Οι τέσσερις αιώνες της οθωμανικής κατάκτησης έχουν αφήσει πίσω τους ελάχιστα κατάλοιπα. Μαθητές μας μελέτησαν την ιστορία πέντε μνημείων που χρησιμοποιήθηκαν για να εξυπηρετήσουν θρησκευτικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανάγκες του μουσουλμανικού πληθυσμού.

Κατά το σχολικό έτος 2013/14 οι μαθητές/τριες του 2^ου τμήματος της  Γ΄ Γυμνασίου, μεταξύ των οποίων και μέλη της ομάδας του Προγράμματος Comenius, εργάστηκαν στο μάθημα της Τοπικής Ιστορίας για δημιουργήσουν πολυμεσικές διαδραστικές εφαρμογές παρουσίασης, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν κατά την 6^η συνάντηση εργασίας στην Αθήνα (14 – 20 Δεκεμβρίου 2014). Οι εφαρμογές αναφέρονται στην επανάχρηση κτηρίων του ιστορικού κέντρου της Αθήνας και συγκεκριμένα σε οθωμανικά μνημεία που βρίσκονται γύρω από το σταθμό στο Μοναστηράκι. Τα οθωμανικά μνημεία, κτίσματα κυρίως δημόσια και κοινωφελή, κτίζονται στην Ελλάδα στη διάρκεια πέντε αιώνων, από τα τέλη του 14ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Πολλά από αυτά κατασκευάστηκαν επάνω σε παλαιότερα μνημεία. Επίσης για την κατασκευή πολλών κτισμάτων χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία και υλικά προγενέστερων μνημείων. Οι διάφορες χρήσεις, που φιλοξενούνται στα μνημεία, αποτελούν μέρος της ιστορίας τους. Δείχνουν τις ανάγκες των κοινωνιών και τους τρόπους με τους οποίους οι κοινωνίες καλύπτουν τις ανάγκες αυτές. Επίσης δηλώνουν τις επιλογές, τις προτιμήσεις, την ανεκτικότητα σε ορισμένες χρήσεις ή την εναντίωση σε άλλες.

Το τμήμα υποστηρίχθηκε από την διδάσκουσα το μάθημα και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας του Προγράμματος, Ιωάννα Ηλιοπούλου, με φύλλα εργασίας, κατάλληλα για την επίλυση των ακόλουθων ζητημάτων: α) Λειτουργία και δυνατότητες του Popcorn Maker, μιας διαδικτυακής εφαρμογής του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Mozilla, η οποία τρέχει μέσω web browser χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες  της HTML5. β) Εντοπισμός υποστηρικτικού υλικού για την παρουσίαση των μνημείων από έγκυρες ηλεκτρονικές διευθύνσεις και βιβλιογραφία. γ) Άντληση, ταξινόμηση, τεκμηρίωση του υποστηρικτικού υλικού. δ) Ψηφιοποίηση του υποστηρικτικού υλικού, όπου χρειάστηκε. ε) Σύνθεση των πολυμεσικών εφαρμογών.

Η υλοποίηση των συγκεκριμένων διαδραστικών εφαρμογών έδωσε τη δυνατότητα στους/τις μαθητές/τριες να περιγράψουν τα συγκεκριμένα μνημεία εκθέτοντας τις δικές τους ιδέες. Αποθήκευσαν τις δημιουργίες τους στο διαδίκτυο, γεγονός που τις καθιστά αυτομάτως προσβάσιμες σε όλους. Τέλος, μπορούν να τις αναθεωρούν ή να τις βελτιώνουν προσθέτοντας ήχο, μουσική, εικόνες, χάρτες, κείμενα, σχόλια, άρθρα του Wikipedia κ.ά.

Ιστοσελίδες παραδοτέων - Sites

Οθωμανικά μνημεία – Ottoman monuments

Τζαμί Τζισταράκη - The Mosque of the lower fountain (Tzistaraki Mosque)

Ωρολόγιον Ανδρονίκου Κυρρήστου - The Tower of the Winds, which in the 18^th  century was used as the tekke of the Dervishes

Λουτρό Αέρηδων - The Bath of the Winds (Old Hamam)

Μενδρεσές - The Mendrese (Muslim religious seminary)

Φετιχιέ Τζαμί - The Mosque of the Conquest (Fetiye Çami)

Αθήνα: εικόνες της πόλης από το 18ο έως το τέλος του 19ου αι. – Athens: images of the city (18^th–19^th century)

Haiku

THE MEMORY ROOM OF OUR IDENTITY: OUR MUSEUMS (2013-1015)

2013-1-ES1-COM06-72443-8

EXPERIMENTAL SCHOOL OF THE UNIVERSITY OF ATHENS

Haiku  

mural entitled “Haiku”  represents equations or, in other words, the forms that the straight line can assume in Analytic Geometry*. This title, Haiku**, was given because equations simulate ideograms whose interpretation is approached through the universal language of Mathematics rendering lingual mediation unnecessary.

Mathematics consists a connecting language code, a lingua universalis in the multicultural composition of the group of students who come from at least four different national origins.

Moreover, Mathematics consists a long-term love on a personal level just as fervently I fell in love with the tin-glazed azulejos***  in November 2013 in the sunny provinces of Extremadura and Andalusia. This school trip to Spain apart from the typical educational gain, it also gave me a great cultural and creative boost.

Returning to Greece the first impulse I followed was not only to collect information and material for the magic I had encountered but mainly to learn the art of creating  azulejos or at least the technique of making ceramic tiles. Drawn by eagerness to realize something ambitious for my own standards, ignorance and lack of knowledge transformed every step of the creative process into a dynamic and at times a hard lesson.

The location of the work was chosen before the sketch, that is the school where I studied for 12 whole years, a school that it shaped me and offered me space, both literally and metaphorically, for one more life experiment.

At the same time, I aspire this specific artwork that is placed in the yard of a school to imply that there is space and time for what is called Art, anywhere. 

Chloe Pare-Anastasiadou, 3^rd grade Senior High School, 2014

* Analytic Geometry is the study of geometry that considers space a vector space, or in more simplified terms, it is the study that integrates all elements into a coordinate system. 

** Haiku is a very short Japanese form of poetry which was developed in the 16^th century. Traditionally, it consists of three groups of 5, 7, 5 syllables contained in three verses for emphasis or in one separated with spaces. Its reading is composed on the suspension of the language and not its causing.   

*** Azulejos is the Spanish or Portuguese with Arabic influences painted in tin-glazed ceramic tilework. It is used to line and decorate walls and facades or even ceilings and floors of houses, churches, mansions and palaces. Its name is derived by the Arabic word al – zulayj which means “polished stone”. The art of azulejos was transferred to Spain from Portugal by the North African Moors in the 14^th century.

Τα Μαθηματικά συναντούν την τέχνη των σεβιλλιάνικών Azulejos: 1^η συνάντηση εργασίας του προγράμματος Comenius (Villafranca de los Barros, Εστρεμαδούρα - Ισπανίας, 3-10/11/13)

Haiku

Το επιτοίχιο έργο «haiku» αναπαριστά τις εξισώσεις ή αλλιώς τις μορφές που μπορεί να έχει η ευθεία στην Αναλυτική Γεωμετρία*. Ο τίτλος του έργου Χαϊκού**, δόθηκε, διότι οι εξισώσεις προσομοιάζουν με ιδεογράμματα των οποίων η απόπειρα ερμηνείας προσεγγίζεται με την καθολική γλώσσα του κλάδου των Μαθηματικών, χωρίς να είναι απαραίτητη η γλωσσική διαμεσολάβηση για την κατανόησή τους.

Τα Μαθηματικά αποτελούν ένα συνδετικό γλωσσικό κώδικα, μία lingua universalis στην πολυπολιτισμική σύνθεση της ομάδας των μαθητών με τις τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικές εθνικές καταβολές.

Επιπλέον, τα μαθηματικά αποτελούν μια μακροχρόνια αγάπη σε προσωπικό επίπεδο, όπως κεραυνοβόλα ερωτεύτηκα τα σμαλτωμένα αθουλέχος*** το Νοέμβρη του 2013 στις ηλιόλουστες επαρχίες της Εστρεμαδούρα και της Ανδαλουσίας. Το ταξίδι αυτό στην Ισπανία εκτός από το τυπικό εκπαιδευτικό πλαίσιο μού έδωσε και μία γενναία δόση πολιτισμικής και δημιουργικής ώθησης. 

Επιστρέφοντας στην Αθήνα, η πρώτη παρόρμηση που ακολούθησα, δεν ήταν μονάχα να συλλέξω πληροφορίες και υλικό για τη μαγεία που αντίκρισα, αλλά κυρίως να μάθω την τεχνική της κατασκευής των αθουλέχος, ή έστω των κεραμικών πλακιδίων. Παρασυρμένη από όρεξη να πραγματοποιήσω κάτι φιλόδοξο για τα δεδομένα μου, η άγνοια και η αμάθεια μετέτρεψαν κάθε κομμάτι της δημιουργικής διαδικασίας σε δυναμικό και ενίοτε πολύ σκληρό μάθημα.

Η τοποθεσία του έργου επελέγη πριν το σχέδιο, ήτοι το σχολείο που φοίτησα 12 ολάκερα χρόνια, ένα σχολείο που τόσο με διαμόρφωσε, και που μου προσέφερε χώρο, κυριολεκτικά και μεταφορικά για ένα ακόμη πείραμα ζωής.

Παράλληλα, ευελπιστώ το εικαστικό αυτό έργο που τοποθετείται στον αύλειο χώρο ενός σχολείου να υπαινίσσεται ότι υπάρχει χώρος και χρόνος γι’ αυτό που ονομάζεται Τέχνη, οπουδήποτε.

Χλόη Παρέ – Αναστασιάδου, Γ΄ Λυκείου, 2014

* Αναλυτική γεωμετρία είναι το είδος της  γεωμετρίας  που θεωρεί το γεωμετρικό χώρο διανυσματικό χώρο, ή απλοποιημένα, που εντάσσει όλα τα στοιχεία σε ένα σύστημα συντεταγμένων.

** Το haiku είναι τρίστιχη ιαπωνική επιγραμματική ποιητική φόρμα που εμφανίσθηκε το 16^ο αιώνα. Παραδοσιακά αποτελείται από τρεις ομάδες των 5, 7, 5 συλλαβών, οι οποίες τοποθετούνται σε τρεις στίχους για έμφαση ή σε έναν, χωρισμένο με κενά. Η ανάγνωσή του συνίσταται στην αιώρηση της γλώσσας και όχι στην πρόκλησή της.

*** Azulejos ονομάζονται τα πορτογαλικής ή ισπανικής προέλευσης,  με αραβικές διακοσμητικές επιρροές, ζωγραφισμένα και σμαλτωμένα κεραμικά πλακάκια. Χρησιμοποιούνται για την επένδυση και διακόσμηση τοίχων και προσόψεων ή και οροφών και δαπέδων σπιτιών, εκκλησιών, επαύλεων και ανακτόρων. Η ονομασία είναι αραβικής προέλευσης από τη λέξη al – zulayj, που σημαίνει «γυαλισμένη πέτρα». Η τέχνη των αθουλέχος μεταφέρθηκε στην Ισπανία και την Πορτογαλία από τους Μαυριτανούς της Βόρειας Αφρικής κατά το 14ο αιώνα.